„Dni Wolnościowe” były kulminacją rewolucji z początku roku 1905 –  Muzeum Miejskie Sztygarka zaprasza na obchody upamiętniające wydarzenia Rewolucji 1905 oraz drogę Polski do odzyskania niepodległości. Zobaczcie, co czeka nas od 30 października do 13 listopada.

Tegoroczny program upamiętni 121. rocznicę wydarzeń Rewolucji 1905 roku i Republiki Zagłębiowskiej, a także Narodowe Święto Niepodległości – obchody rozpoczną się już 30 października. Na Placu Wolności odbędzie się uroczyste złożenie kwiatów pod pomnikiem Bohaterom Czerwonych Sztandarów oraz upamiętnienie miejsc związanych ze wspomnianą rewolucją.

W kolejnych dniach czekają na nas wydarzenia poświęcone historii regionu, w tym: debata historyczna, spotkania upamiętniające osoby zasłużone dla lokalnego dziedzictwa, wystawy oraz występy artystyczne a także wydarzenia związane z postacią Zygmunta Cieplaka – patrona tegorocznych obchodów. Niezmiennie, Narodowe Święto Niepodległości 11 listopada będzie jednym z najważniejszych punktów programu.

Pełny harmonogram Dni Wolnościowych 2026

30 października (piątek) – Plac Wolności i miejsca pamięci

• Godz. 9.00 – Plac Wolności w Dąbrowie Górniczej
  Uroczyste złożenie kwiatów pod pomnikiem Bohaterom Czerwonych Sztandarów. W wydarzeniu weźmie udział Miejska Orkiestra Dęta.
• Godz. 10.30–12.30 – miejsca pamięci związane z Rewolucją 1905 roku
  Złożenie kwiatów w miejscach upamiętniających wydarzenia rewolucyjne w Zagłębiu Dąbrowskim:
  – Grób bojowców Organizacji Bojowej PPS – Będzin, cmentarz przy ul. Podzamcze 85.
  – Grób Pawła Dehnela – Czeladź, cmentarz przy ul. Nowopogońskiej 3.
  – Tablica pamiątkowa ofiar masakry pod hutą Katarzyna – Sosnowiec, ul. S. Staszica 29.

5 listopada (czwartek) – Tucznawa

• Godz. 10.00 – Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 6, ul. Ludwika Idzikowskiego 139
  Złożenie kwiatów pod obeliskiem upamiętniającym lotnika Ludwika Idzikowskiego.

6 listopada (piątek) – Muzeum Miejskie „Sztygarka”

• Godz. 17.00 – II debata historyczna „Pamięć Rewolucji 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim”.Wezmą w niej udział:
  – prof. Dariusz Nawrot – Instytut Zagłębia Dąbrowskiego,
  – dr Sebastian Adamkiewicz – Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi,
  – Konrad Schiller – kierownik Muzeum Woli, oddziału Muzeum Warszawy.

10 listopada (wtorek) – Muzeum Miejskie „Sztygarka” i miejsca pamięci

• Godz. 9.00 – cmentarz przy ul. 11 Listopada
  Złożenie kwiatów na symbolicznym grobie Zygmunta Cieplaka.
• Godz. 10.00 – Dąb Wolności
  Złożenie kwiatów pod Dębem Wolności.
• Godz. 12.00–14.00 – cmentarze w Dąbrowie Górniczej
  Złożenie kwiatów na grobach zasłużonych mieszkańców i honorowych obywateli miasta:
  – Adam Piwowar – cmentarz przy ul. Starocmentarnej.
  – Piotr Kosiń – cmentarz przy ul. 11 Listopada.
  – Michał Bokalski – cmentarz w Gołonogu.
  – Kazimierz Kalaga – cmentarz w Ząbkowicach.

W programie również debata podsumowująca projekt „Od huty do wspólnoty. Międzypokoleniowe laboratorium pamięci o Porozumieniu Dąbrowskim (Katowickim) 1980”.

11 listopada (środa) – Narodowe Święto Niepodległości

Centralny dzień obchodów poświęcony będzie wspólnemu świętowaniu 108. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości.

• Godz. 9.00 – Akademia WSB, ul. Zygmunta Cieplaka 1c
  Uroczyste odsłonięcie tablicy upamiętniającej Zygmunta Cieplaka na budynku Akademii WSB.
• Godz. 10.00–11.00 – Plac Wolności
  Główne uroczystości patriotyczne:
  -Wejście z orkiestrą od strony ul. Górników Redenu.
  – Złożenie kwiatów pod tablicą 11 pułku piechoty.
  – Wspólny polonez młodzieży licealnej oraz Zespołu Pieśni i Tańca PKZ „Gołowianie”.
  – Wspólne śpiewanie pieśni z zespołem „Gołowianie”.
• Godz. 11.11 – Park Hallera
  „Dąbrowski Bieg dla Niepodległej”. Udział w wydarzeniu jest bezpłatny. Zapisy prowadzone będą w dniu biegu od godz. 10.00.
• Godz. 11.15 – Plac Bema
  Uroczystości patriotyczne i złożenie kwiatów pod pomnikiem Żołnierza Zwycięzcy.
• Godz. 12.00 – Bazylika Najświętszej Maryi Panny Anielskiej
  Msza święta za Ojczyznę. Podczas uroczystości harcerze Hufca ZHP Dąbrowa Górnicza złożą urnę z ziemią z okolic Trójkąta Trzech Cesarzy.
• Godz. 13.00 – Pogoria III
  „Pogoria Morsuje dla Niepodległej” – wspólne patriotyczne morsowanie.
• Godz. 17.00 – Park Hallera
  Ognisko patriotyczne przygotowane przez Katolicką Szkołę Stowarzyszenia Przyjaciół Szkół Katolickich w Dąbrowie Górniczej oraz Hufiec ZHP Dąbrowa Górnicza.
• Godz. 18.00 – Pałac Kultury Zagłębia
  Dombrova Piano Duo – „Koncert Muzyki Polskiej” – KUP BILET

12 listopada (czwartek) – Fabryka Pełna Życia

• Godz. 17.00 – Fabryka Pełna Życia
  Koncert patriotyczny w wykonaniu wychowanków Młodzieżowego Ośrodka Pracy Twórczej w Dąbrowie Górniczej.

13 listopada (piątek) – Akademia WSB

• Godz. 16.00 – Akademia WSB
  Spotkanie poświęcone życiu, działalności społecznej i samorządowej Zygmunta Cieplaka, jednego z ważnych bohaterów historii Dąbrowy Górniczej. W ramach wydarzenia odbędzie się również promocja książki „Zygmunt Cieplak – Nauczyciel. Samorządowiec. Patriota”.

Wydarzenia towarzyszące 

Miejska Biblioteka Publiczna – 19 października – 13 listopada 2026 r.

• „DoWolności wyrazu” – konkurs plastyczny
  Konkurs skierowany do uczniów szkół podstawowych w wieku 7–13 lat. Zadaniem uczestników jest przygotowanie plastycznej interpretacji wiersza „Ojczyzna” Włodzimierza Domeradzkiego.
• Wystawa „Ojcowie Niepodległości” 17–30 listopada 2026 r.
  Ekspozycja udostępniona przez Instytut Pamięci Narodowej, poświęcona postaciom związanym z odzyskaniem przez Polskę niepodległości.

Niepodległa i aktywna

Jak podaje Centrum Sportu i Rekreacji w Dąbrowie Górniczej, sportowych emocji nie zabraknie również w wodzie. 11 listopada 2026 roku na basenie Zespołu Szkół Sportowych im. Polskich Olimpijczyków w Dąbrowie Górniczej odbędą się zawody pływackie z okazji Dnia Niepodległości. Organizatorzy zapraszają do udziału zarówno młodszych, jak i starszych miłośników pływania.

Patron tegorocznych obchodów

Zygmunt Cieplak (1890-1941 r.) był wybitnym działaczem społecznym, niepodległościowym i samorządowym nierozerwalnie związanym z Dąbrową Górniczą. Karierę zawodową rozpoczął jako nauczyciel i kierownik szkoły powszechnej na Redenie (przy obecnej ul. Wojska Polskiego), szybko angażując się w lokalne inicjatywy, takie jak Dąbrowski Komitet Opieki nad Dziećmi, Dąbrowski Komitet Obchodów 3 Maja (1916) czy dąbrowskie koło Stowarzyszenia Domów Ludowych, w którym pełnił funkcję sekretarza zarządu i administratora Domu Ludowego PPS przy ul. 3 Maja.

Jako czołowy polityk socjalistyczny zasiadał w egzekutywie PPS Zagłębia Dąbrowskiego, przewodniczył lokalnej Dzielnicy PPS oraz dąbrowskiemu oddziałowi Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego. Współtworzył również Robotniczy Komitet Pomocy Powstańcom Śląskim w Sosnowcu i sekretariat koła Ligi Obrony Praw Człowieka i Obywatela. Aktywnie kształtował rozwój miasta – był radnym rady miejskiej, ławnikiem magistratu (od 1923 r.), wiceprezydentem (1924–1927 r.) oraz prezydentem Dąbrowy Górniczej (1928-1929 r.), a ponadto stał na czele dąbrowskiej Rady Szkolnej oraz Komitetu Rozbudowy Miasta (od 1925 r.).

W życiu gospodarczym udzielał się jako wspólnik przedsiębiorstwa „Węgiel Zagłębiowski Władysław Danecki i spółka” oraz członek zarządów spółki „Tramwaje Elektryczne w Zagłębiu Dąbrowskim” i Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej. We wrześniu 1939 roku, wraz z Janem Cupiałem i Józefem Szlompkiem, zorganizował lokalną Straż Obywatelską, a na początku okupacji uczestniczył w konspiracyjnych akcjach kulturalno-oświatowych PPS-WRN (1939–1940). Po aresztowaniu przez Niemców kontynuował walkę w warunkach obozowych, stając się w latach 1940–1941 organizatorem więźniarskiego ruchu oporu PPS w KL Dachau i Mauthausen-Gusen.

Fot: Wiedeń, delegacja Magistratu Miasta Dąbrowy Górniczej. Stoją od prawej: Marian Hachulski, inż. arch. Cezary Uthke, Zygmunt Cieplak. Fotografia ze zbiorów Państwa Cieplaków.

Praca u podstaw

Republika Zagłębiowska przetrwała tylko dziesięć dni. Została zdławiona przez stan wojenny. Uczestnicy rewolucyjnych wydarzeń stali się ofiarami brutalnych represji ze strony władz zaborczych. Zbudowana jednak w tym czasie świadomość polityczna robotników oraz pamięć o bohaterskich czynach bojowców PPS pozwoliła kontynuować niepodległościowe dążenia, których zwieńczeniem była odbudowa państwa polskiego w 1918 roku.

Warto dodać, że ze względu na swój niepodległościowy charakter Rewolucja 1905 uznawana jest za czwarte powstanie narodowe.

Organizator: Muzeum Miejskie Sztygarka

Partnerzy wydarzenia: Urząd Miasta Dąbrowa Górnicza, Pałac Kultury Zagłębia, Miejska Biblioteka Publiczna, Centrum Sportu i Rekreacji, Hufiec ZHP Dąbrowa Górnicza, Akademia WSB, III Liceum Ogólnokształcące im. Generała Władysława Andersa, II Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego, Młodzieżowy Ośrodek Pracy Twórczej, Fabryka Pełna Życia, Katolicka Szkoła Podstawowa, Centrum Aktywności Obywatelskiej, Pogoria Morsuje, Państwowa Straż Pożarna, 13 Śląska Brygada Obrony Terytorialnej, Komenda Miejska Policji, Straż Miejska, Wydział Zarządzania Kryzysowego, Zespół Pieśni i Tańca PKZ „Gołowianie”, Stowarzyszenie Miejska Orkiestra Dęta, Towarzystwo Przyjaciół Dąbrowy Górniczej.