Motywem przewodnim czerwcowej Industriady są „Twarze przemysłu”. Postaramy się przybliżyć odwiedzającym nie tylko te „spiżowe” postaci zapisane w historii miasta, ale także sylwetki tych często zapomnianych budowniczych przemysłu z okresu PRL-u. W ramach tego tematu planujemy także pokazać historyczne i współczesne „Oblicza przemysłu Dąbrowy Górniczej” w jakże zróżnicowanym kształcie.

Na Industriadę zapraszamy w sobotę 13 czerwca od 10.00 do 20.00 do Muzeum Miejskiego „Sztygarka” w Dąbrowie Górniczej (wstęp bezpłatny).

Kiedy myślimy o „Obliczach przemysłu w Dąbrowie Górniczej”, to jakże słusznie mamy skojarzenia z górnictwem węgla kamiennego i hutnictwem. Te dwie branże przemysłu na długie lata zdominowały industrialny obraz miasta, a wszystko zaczęło się od cynku.

Już na początku XIX w. powstają w Dąbrowie dwie potężne huty cynku „Konstanty” i „Pod Będzinem”, które dla procesów technologicznych potrzebują ogromnych ilości węgla. Pokłady węgla kamiennego występują tu tuż pod powierzchnią ziemi, więc górnictwo węglowe początkowo odkrywkowe, a nieco później podziemne, rozwija się bardzo dynamicznie. W historii miasta działalność prowadziło ponad 50 zakładów górniczych, w tym trzy największe kopalnie: „Paryż”, „Flora” i „Reden”, a wydobycie węgla zakończono w 1995 r.

Huty szkła i stali

Dziś Dąbrowa Górnicza postrzegana jest głównie jako ośrodek hutnictwa stali przede wszystkim za sprawą „Huty Katowice”, która obchodzi w tym roku 50-lecie istnienia. Kombinat Metalurgiczny będący oddziałem koncernu ArcelorMittal Poland co roku zaznacza swoją obecność, wspierając organizowanie Industriady. Jednak początki tej branży sięgają znacznie głębiej, bo już w XIX w. na terenie Ząbkowic funkcjonowała huta żelaza, a w centrum Dąbrowy od roku 1839 działalność prowadzi „Huta Bankowa”.

Mówiąc o hutnictwie należy także wspomnieć o hutnictwie szkła, czyli przede wszystkim o Hucie Szkła Gospodarczego w Ząbkowicach, której słynne na cały świat wyroby szkła prasowanego są ozdobą wielu kolekcji. W branży szklarskiej funkcjonowała także Huta Szkła Artystycznego „Staszic” oraz Huta Szkła Okiennego „Ząbkowice”, a obecnie działalność ta jest kontynuowana przez firmę Saint-Gobain Polska w Strzemieszycach Wielkich.

Dąbrowska Fabryk Obrabiarek „Defum”, archiwum Muzeum Miejskiego „Sztygarka”

Przemysł metalowy i maszynowy w mieście reprezentowały Dąbrowskie Zakłady Naprawcze Przemysłu Węglowego i Dąbrowska Fabryka Obrabiarek „Defum”, a obecnie spółki „Damel” i „Brembo”. Należy także wspomnieć o przemyśle chemicznym, a w historii zapisały się tu Zakłady Chemiczne „Strem” w Strzemieszycach Wielkich oraz działające do dziś „Erg” S.A. w Ząbkowicach. Na koniec dla pełnego obrazu przemysłu Dąbrowy Górniczej nie można pominąć Koksowni „Przyjaźń”, która od 1987 r. wytwarza koks dla hutnictwa oraz produkty koksochemiczne.

W ramach zasadniczego motywu Industriady „Twarze przemysłu” planujemy ukazać przede wszystkim postaci znane, jak i bezimiennych robotników, którzy zapisali się w historii przemysłu w okresie PRL-u. Do tego tematu nawiązują wystawy, gra terenowa oraz warsztaty plastyczne i kreatywne, a także specjalnie przygotowany film zmontowany z fragmentów kronik filmowych z tamtego okresu.

Zwiedzający będą mogli obejrzeć wystawy: „Razem dla przemysłu” o obliczach dąbrowskich zakładów w fotografii i designie, „Twarze przemysłu” ukazującą fotografie „ludzi dobrej roboty” oraz „Hałdy Michałkowickie” pokazujące urok terenów poprzemysłowych. Tradycyjnie proponujemy także zwiedzanie naszej Kopalni Ćwiczebnej.

Obraz mistrza z pleneru w hucie

Przygotowano również na ten dzień specjalną wystawę malarstwa – jednego dzieła Mistrza, pt. Edward Dwurnik i „Ludzie dobrej roboty”. Co ciekawe, pokazany na tegorocznej Industriadzie obraz tego znanego i cenionego twórcy sztuki współczesnej powstał dokładnie 50 lat temu na plenerze „Huty Katowice”. Warto przekonać się, jakie dzieło stworzył wybitny artysta Edward Dwurnik, przebywając i tworząc w maju 1976 roku w Dąbrowie Górniczej na „Przemysłowym Plenerze Przyjaźni”.

Edward Dwurnik na Plenerze Przyjaźni w Hucie Katowice, 1976, archiwum Fundacji Edwarda Dwurnika

Obraz „Ludzie dobrej roboty” przedstawia autentycznych  pracowników poszczególnych wydziałów budującej się huty, których wyróżniano, prezentując dokonania w prasie, a zdjęcia, jak w innych zakładach tego okresu, umieszczano na wielkoformatowej tablicy honorowej. Owo malarskie dzieło zostało stosunkowo „niedawno odnalezione” przez warszawską Fundację Edwarda Dwurnika, a na co dzień jest niedostępne, gdyż znajduje się w prywatnej kolekcji poza regionem. Dzięki uprzejmości właściciela oraz staraniom Fundacji imienia artysty, w czasie Industriady będziemy mogli go zobaczyć również w dąbrowskim muzeum.